Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

श्रेयो-धर्मकर्मविचारः

Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma

श्रुतिशास्त्रग्रहोपेत: षोडशर्त्विक्‌ क्रतुश्न सः । पितामहमश्न विष्णुश्न सोउ5श्विनौ स पुरंदर: | मित्रो5थ वरुणश्रैव यमो5थ धनदस्तथा

śrutiśāstragrahopetaḥ ṣoḍaśartvik kratuś ca saḥ | pitāmaham ca viṣṇuṃ ca so 'śvinau sa purandaraḥ | mitro 'tha varuṇaś caiva yamo 'tha dhanadas tathā ||

بھیشم نے کہا—جو وید اور شاستر کی گرفت سے آراستہ ہے، وہی سولہ رِتوِجوں والا یَجْن ہے۔ وہی پِتامہ (برہما) اور وِشنو ہے؛ وہی اشوِنی جڑواں اور پُرندر (اِندر) ہے۔ وہی مِتر اور وَرُن ہے؛ وہی یَم ہے اور وہی دھنَد (کُبیر) بھی۔

श्रुति-शास्त्र-ग्रह-उपेतःendowed with grasp of śruti and śāstra
श्रुति-शास्त्र-ग्रह-उपेतः:
Karta
TypeAdjective
Rootउपेत (उप + इ)
FormMasculine, Nominative, Singular
षोडश-ऋत्विक्-क्रतु-ज्ञःknower of the sacrifice with sixteen priests
षोडश-ऋत्विक्-क्रतु-ज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पितामहःthe Grandfather (Brahmā)
पितामहः:
Karta
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अश्विनौthe Aśvins (twin gods)
अश्विनौ:
Karta
TypeNoun
Rootअश्विन्
FormMasculine, Nominative, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
पुरंदरःPurandara (Indra)
पुरंदरः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरंदर
FormMasculine, Nominative, Singular
मित्रःMitra
मित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootमित्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अथthen/and also
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Karta
TypeNoun
Rootवरुण
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
यमःYama
यमः:
Karta
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Nominative, Singular
अथand then/also
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
धनदःDhanada (Kubera)
धनदः:
Karta
TypeNoun
Rootधनद
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाlikewise/so too
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Ś
Śruti (Veda)
Ś
Śāstra
K
Kratu (yajña/sacrifice)
P
Pitāmaha (Brahmā)
V
Viṣṇu
A
Aśvinau (Aśvins)
P
Purandara (Indra)
M
Mitra
V
Varuṇa
Y
Yama
D
Dhanada (Kubera)

Educational Q&A

The verse asserts a unitive vision: the one supreme reality is present as Vedic knowledge, as the sacrificial order, and as the various deities who administer different cosmic and moral functions. This supports an ethical outlook in which dharma is grounded in a single, all-pervading principle rather than competing divine powers.

In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and right understanding. Here he enumerates divine names and ritual elements to show that what people worship or recognize in many forms ultimately refers to one comprehensive reality that sustains the world and its moral order.