Shloka 13
इन्द्रेण वृत्रवधः, ब्रह्महत्याया अनुगमनम्, तथा च विभाजन-निवासविधानम्
Indra’s defeat of Vṛtra; pursuit by Brahmahatyā; allocation of her abodes
योगदोषान् समुच्छिद्य पठच यान् कवयो विदु:,काम, क्रोध, लोभ, भय और निद्रा--ये ही योगसम्बन्धी वे पाँच दोष हैं, जिनको विद्वान् पुरुष जानते हैं। इनका मूलोच्छेद कर देना चाहिये तथा इनका परित्याग करके वाणीको संयममें रखते हुए योगसाधनोंका सेवन करना चाहिये
bhīṣma uvāca | yogadoṣān samucchidya pañca yān kavayo viduḥ—kāmaḥ krodho lobho bhayaṃ nidrā ca | etān mūlataḥ samucchindet, etān parityajya vāk-saṃyamaṃ kṛtvā yogasādhanāni seveta |
بھیشم نے کہا—یوگ میں رکاوٹ ڈالنے والے عیوب کو کاٹ ڈالو۔ دانا لوگ پانچ عیب جانتے ہیں: کام، کروध، لالچ، خوف اور نیند۔ انہیں جڑ سے اکھاڑ کر ترک کرو، اور گفتار کو قابو میں رکھ کر یوگ کے سادھنوں میں لگ جاؤ۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Yoga requires removing five root obstacles—desire, anger, greed, fear, and sleep/torpor—then practicing disciplined restraint, especially of speech, while cultivating yogic disciplines.
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and inner discipline; here he gives a practical ethical-psychological teaching on what must be uprooted to make yoga effective.