Shloka 43

Adhyāya 270 — Yudhiṣṭhira’s inquiry on saṃnyāsa; Bhīṣma on calculable time, tamas, and karma

Vṛtra–Uśanā exemplum begins

Devanagari script

ततोअब्रवीत्‌ कुण्डधारो दिव्यं ते चक्षुरुत्तमम्‌ । पश्य राज्ञां गतिं विप्र लोकांश्वैव तु चक्षुषा,तब कुण्डधारने ब्राह्मणसे कहा--'विप्रवर! तुम्हें परम उत्तम दिव्य दृष्टि प्राप्त हुई है; अतः तुम अपनी आँखोंसे देख लो कि राजाओंको किस गतिकी प्राप्ति होती है तथा वे किन-किन लोकोंमें जाते हैं!

Transliteration

tato 'bravīt kuṇḍadhāro divyaṃ te cakṣur uttamam | paśya rājñāṃ gatiṃ vipra lokāṃś caiva tu cakṣuṣā ||

Translation

پھر کُنڈدھار نے کہا: “اے برہمنوں میں برتر! تمہیں نہایت اعلیٰ دیویہ دِشتی حاصل ہوئی ہے۔ اسی نگاہ سے دیکھو کہ بادشاہوں کو کیسی گتی ملتی ہے اور وہ کن کن لوکوں کی طرف جاتے ہیں۔”

Word by Word

ततःthen, thereafter

अब्रवीत्said, spoke

कुण्डधारःKuṇḍadhāra (proper name)

दिव्यम्divine

तेto you

चक्षुःeye, sight

उत्तमम्best, excellent

पश्यsee!, behold!

राज्ञाम्of kings

गतिम्course, destiny, state attained

विप्रO brahmin

लोकान्worlds, realms

चand

एवindeed, just

तुbut, and (emphatic)

चक्षुषाwith (your) eye/sight

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Kuṇḍadhāra

vipra (a Brahmin addressee)

rājānaḥ (kings)

lokāḥ (worlds/realms)

divya-cakṣus (divine sight)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes