Shloka 47
पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation
आश्रमं मम सम्प्राप्तस्त्रिलोकेश: पुरंदर: । अतिथिव्रतमास्थाय ब्राह्मुणं रूपमास्थित:,“अहो! त्रिभुवनका स्वामी इन्द्र ब्राह्यणका रूप धारण करके मेरे आश्रमपर आया था। मैंने अतिथि-सत्कारके गृहस्थोचित व्रतका आश्रय लेकर उसे मीठे वचनोंद्वारा सान्त्वना दी, उसका स्वागत-सत्कार किया और यथोचित रूपसे अर्घ्य-पाद्य आदि निवेदन करके मैंने स्वयं ही उसकी विधिवत् पूजा की
āśramaṁ mama samprāptas trilokeśaḥ puraṁdaraḥ | atithivrataṁ āsthāya brāhmaṇaṁ rūpam āsthitaḥ ||
آہ! تینوں لوکوں کے مالک پُرندر اندر نے برہمن کا روپ دھار کر، مہمان نوازی کے دھرم (اتِتھی ورت) کو سامنے رکھ کر میرے آشرم میں قدم رکھا تھا۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights atithi-dharma: one should honor a guest with proper hospitality and respect, without being swayed by appearances or status. Even a deity may come in disguise, so ethical conduct must be consistent and principled.
Bhīṣma recounts that Indra, lord of the three worlds, came to his hermitage disguised as a brāhmaṇa, adopting the role of a guest. The scene sets up a moral test centered on hospitality and righteous conduct toward visitors.