Shloka 9
कुण्डधारोपाख्यानम्
Kuṇḍadhāra-Upākhyāna: Dharma’s Superiority over Wealth and Desire
वाग्वृद्धं त्रायते श्रद्धा मनोवृद्धं च भारत । श्रद्धावृद्धं वाइमनसी न कर्म त्रातुमहति,“भरतनन्दन! यदि वाणीके दोषसे मन्त्रके उच्चारणमें त्रुटि रह जाय और मनकी चंचलताके कारण इष्टदेवताका ध्यान आदि कर्म सम्पन्न न हो सके तो भी यदि श्रद्धा हो तो वह वाणी और मनके दोषको दूर करके उस कर्मकी रक्षा कर सकती है। परंतु यदि श्रद्धा न होनेके कारण कर्ममें त्रुटि रह जाय तो वाणी और मन (मन्त्रोच्चारण और ध्यान) उस कर्मकी रक्षा नहीं कर सकते
vāg-vṛddhaṃ trāyate śraddhā mano-vṛddhaṃ ca bhārata | śraddhā-vṛddhaṃ vāimanasi na karma trātum arhati ||
بھیشم نے کہا—اے بھارت! گفتار کی خرابی سے عیب دار ہونے والے عمل کو بھی شردھا بچا لیتی ہے، اور ذہن کی خرابی (توجہ کے تزلزل) سے عیب دار ہونے والے عمل کو بھی شردھا ہی بچاتی ہے۔ مگر اے بھرت نندن! جو عمل شردھا کے فقدان سے بگڑ جائے، اس کی حفاظت کے لیے زبان اور ذہن—خواہ کتنے ہی درست ہوں—اہل نہیں ہوتے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Śraddhā (faithful inner assent) is the decisive support of dharmic action: it can compensate for defects in speech (imperfect mantra) and mind (unstable concentration), but if faith itself is absent, mere technical correctness of recitation or mental procedure cannot safeguard the act.
In the Śānti Parva instruction-setting, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct. Here he emphasizes the primacy of inner faith over external precision in religious or ethical performance.