Shloka 5
कुण्डधारोपाख्यानम्
Kuṇḍadhāra-Upākhyāna: Dharma’s Superiority over Wealth and Desire
Devanagari script
भीष्म उवाच ततो जाजलिना तेन समाहूता: पतत्त्रिण: । वाचमुच्चारयन्ति सम धर्मस्य वचनात् किल,भीष्मजी कहते हैं--राजन्! तदनन्तर जाजलिने उन पक्षियोंकों बुलाया। उनका धर्मयुक्त वचन सुनकर वे पक्षी वहाँ आये और उनसे मनुष्यके समान स्पष्ट वाणीमें बोलने लगे--
Transliteration
bhīṣma uvāca | tato jājalinā tena samāhūtāḥ patattriṇaḥ | vācam uccārayanti sma dharmasya vacanāt kila ||
Translation
بھیشم نے کہا—پھر جاجلی نے اُن پرندوں کو بلا لیا۔ اس کے دھرم سے بھرے ہوئے کلام کو سن کر وہ پرندے وہاں جمع ہوئے اور انسانوں کی طرح صاف و صریح گفتگو کرنے لگے۔
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
जाजलिनाby Jajali
जाजलिना:
Karana
TypeNoun
Rootजाजलि
FormMasculine, Instrumental, Singular
तेनby him/with that
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
समाहूताःhaving been called/summoned
समाहूताः:
TypeVerb
Rootसम्-आ-हू (समाहूत)
FormPast passive participle, Masculine, Nominative, Plural
पतत्त्रिणःbirds
पतत्त्रिणः:
Karta
TypeNoun
Rootपतत्त्रिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
वाचम्speech/words
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Accusative, Singular
उच्चारयन्तिutter/pronounce
उच्चारयन्ति:
TypeVerb
Rootउद्-चर् (उच्चारय्)
FormPresent, Third, Plural
समम्equally/together
समम्:
TypeIndeclinable
Rootसम
धर्मस्यof dharma/righteousness
धर्मस्य:
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Genitive, Singular
वचनात्from (his) statement/command
वचनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Ablative, Singular
किलindeed/it is said
किल:
TypeIndeclinable
Rootकिल
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaJ
JājaliP
patattriṇaḥ (birds)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes