Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

कुण्डधारोपाख्यानम्

Kuṇḍadhāra-Upākhyāna: Dharma’s Superiority over Wealth and Desire

इस प्रकार तुलाधारने नाना प्रकारके वक्तव्य विषयोंसे युक्त उत्तम भाषण किया। उन्होंने सनातन धर्मका भी वर्णन किया। ब्राह्मण जाजलिने विख्यात प्रभावशाली तुलाधारके वे वचन सुनकर उनके इस तात्पर्यको भलीभाँति हृदयंगम किया

Iti prakāraṃ Tulādhāreṇa nānā-prakārasya vaktavya-viṣayaiḥ yuktaṃ uttamaṃ bhāṣaṇaṃ kṛtam. Tena sanātana-dharmasya api varṇanaṃ kṛtam. Brāhmaṇaḥ Jājaliḥ vikhyāta-prabhāvaśālinaḥ Tulādhārasya tāni vacanāni śrutvā tasya etat tātparyaṃ samyag hṛdayaṅgamaṃ cakāra.

یوں تُلادھار نے بہت سے قابلِ غور نکات سے بھرپور ایک عمدہ وعظ کیا اور سَناتن دھرم کی حقیقت بھی بیان کی۔ نامور اور بااثر تُلادھار کے وہ کلمات سن کر برہمن جاجلی نے ان کا مدعا خوب سمجھا اور دل میں بسا لیا۔

इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
प्रकारेणin this manner
प्रकारेण:
Karana
TypeNoun
Rootप्रकार
Formmasculine, instrumental, singular
तुलाधारःTulādhāra
तुलाधारः:
Karta
TypeNoun
Rootतुलाधार
Formmasculine, nominative, singular
नानाvarious
नाना:
TypeIndeclinable
Rootनाना
प्रकारकof kinds/types
प्रकारक:
TypeAdjective
Rootप्रकारक
Formneuter, accusative, plural
वक्तव्यto be spoken / speakable
वक्तव्य:
TypeAdjective
Rootवक्तव्य
Formneuter, accusative, plural
विषयैःwith topics
विषयैः:
Karana
TypeNoun
Rootविषय
Formmasculine, instrumental, plural
युक्तम्endowed with
युक्तम्:
TypeAdjective
Rootयुक्त
Formneuter, accusative, singular
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
TypeAdjective
Rootउत्तम
Formneuter, accusative, singular
भाषणम्speech
भाषणम्:
Karma
TypeNoun
Rootभाषण
Formneuter, accusative, singular
अकरोत्made / delivered
अकरोत्:
TypeVerb
Rootकृ
Formaorist, 3, singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
सनातनस्यof eternal
सनातनस्य:
TypeAdjective
Rootसनातन
Formmasculine, genitive, singular
धर्मस्यof dharma
धर्मस्य:
TypeNoun
Rootधर्म
Formmasculine, genitive, singular
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वर्णनम्description
वर्णनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर्णन
Formneuter, accusative, singular
अकरोत्did / made
अकरोत्:
TypeVerb
Rootकृ
Formaorist, 3, singular
ब्राह्मणःthe Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
Formmasculine, nominative, singular
जाजलिःJājali
जाजलिः:
Karta
TypeNoun
Rootजाजलि
Formmasculine, nominative, singular
विख्यातस्यof the renowned
विख्यातस्य:
TypeAdjective
Rootविख्यात
Formmasculine, genitive, singular
प्रभावशालिनःof the powerful
प्रभावशालिनः:
TypeAdjective
Rootप्रभावशालिन्
Formmasculine, genitive, singular
तुलाधारस्यof Tulādhāra
तुलाधारस्य:
TypeNoun
Rootतुलाधार
Formmasculine, genitive, singular
वचनानिwords
वचनानि:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
Formneuter, accusative, plural
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formabsolutive (ktvā)
तस्यof him / his
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, genitive, singular
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
Formneuter, accusative, singular
तात्पर्यम्purport
तात्पर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootतात्पर्य
Formneuter, accusative, singular
भलीभाँतिwell / properly
भलीभाँति:
TypeIndeclinable
Rootभलीभाँति
हृदयंगम्entering the heart / well understood
हृदयंगम्:
TypeAdjective
Rootहृदयंगम
Formneuter, accusative, singular
अकरोत्made (it) / grasped
अकरोत्:
TypeVerb
Rootकृ
Formaorist, 3, singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
T
Tulādhāra
J
Jājali