Adhyāya 262: Śabda-brahman, Para-brahman, and the Ethics of Tyāga
Kapila–Syūmaraśmi Saṃvāda
न चैतानृत्विजो लुब्धा याजयन्ति फलार्थिन: । वे सात््विक महापुरुष उस ब्रह्मधामको ही प्राप्त होते हैं, उन्हें स्वर्गकी इच्छा नहीं होती, वे यश और धनके लिये यज्ञ नहीं करते, सत्पुरुषोंके मार्गपपर चलते और हिंसारहित यज्ञोंका अनुष्ठान करते हैं। वनस्पति, अन्न और फल-मूलको ही वे हविष्य मानते हैं, धनकी इच्छा रखनेवाले लोभी ऋत्विज् इनका यज्ञ नहीं कराते हैं
na caitān ṛtvijo lubdhā yājayanti phalārthinaḥ | sāttvikā mahāpuruṣāḥ brahmadhāmaiva prāpnuvanti, na te svargakāṅkṣiṇaḥ; na te yaśo-dhanārthaṃ yajante; satpuruṣamārgeṇa caranti ca ahiṃsrayajñān anuṣṭhānti | vanaspati-annaphala-mūlāni eva te haviṣyaṃ manyante; dhanecchukānāṃ lubdhānām ṛtvijāṃ tair yajño na kāryate ||
چولادھار نے کہا—جو لوگ کسی دنیوی پھل کے طالب نہیں ہوتے، لالچی رِتوِج (پجاری) اُن کے لیے یَجْیَ نہیں کراتے۔ جو ساتّوِک مہان بھاگ والے صرف پرم برہمدھام ہی کو مقصد بناتے ہیں، اُنہیں نہ سُوَرگ کی خواہش ہوتی ہے اور نہ ہی وہ یَش یا دھن کے لیے یَجْیَ کرتے ہیں۔ وہ سَتْپُرُشوں کے مارگ پر چلتے ہوئے اہنسا سے پاک یَجْیَوں کا انوِشٹھان کرتے ہیں اور پودوں، اناج، پھل اور جڑوں ہی کو ہَوِشْیَ مانتے ہیں۔ چونکہ ایسے پوجن میں نفع نہیں، اس لیے لالچ میں ڈوبے پجاری ایسے یَجْیَ کرانے سے انکار کرتے ہیں۔
चुलाधार उवाच
True religious practice is defined by purity and non-violence, not by the pursuit of heaven, fame, or wealth. Those who seek Brahman as the highest goal offer simple, harmless oblations; greed-driven ritualism is criticized.
Chulādhāra contrasts sāttvika seekers with profit-seeking priests: the former perform non-violent sacrifices with plant-based offerings and aim for Brahman, while the latter refuse to officiate because there is no material gain.