Shloka 226
Adhyāya 262: Śabda-brahman, Para-brahman, and the Ethics of Tyāga
Kapila–Syūmaraśmi Saṃvāda
Devanagari script
अस्ति नस्तत्त्वतो भूय इति प्राज्ञस्त्ववेक्षते । हममेंसे बहुत लोग ऐसे हैं
Transliteration
asti nas tattvato bhūya iti prājñas tv avekṣate |
Translation
دانشمند آدمی یوں غور کرتا ہے: “حقیقت میں ہم اپنے آپ کو جو سمجھتے ہیں، اس سے بڑھ کر بھی کچھ ہے۔” ہم میں سے بہت سے لوگ دھرم ہی کو سہارا بناتے ہیں، دھرم ہی میں خوشی دیکھتے ہیں اور کرتویہ و اَکرتویہ کا فیصلہ کر چکے ہیں؛ پھر بھی عارف ایک زیادہ وسیع اور برتر حقیقت کو دیکھتا ہے—جو ہر جگہ سَرواتما کی صورت میں قائم ہے اور ہماری محدود خود-فہمی سے ماورا ہے۔
Word by Word
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्त्तमान), प्रथम, एकवचन
नःof us/our
नः:
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री/नपुं (सर्वनाम), षष्ठी, बहुवचन
तत्त्वतःin reality; truly
तत्त्वतः:
TypeIndeclinable
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय
भूयःmore; further; again
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (पुनः/अधिकम्-अर्थे)
इति"thus" (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formउक्त्यर्थक अव्यय
प्राज्ञःthe wise man
प्राज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
Formनिपात
अवेक्षतेobserves; considers; sees
अवेक्षते:
TypeVerb
Rootअव् + ईक्ष् (धातु)
Formलट् (वर्त्तमान), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
Speaker
चुलाधार उवाच
Characters & Entities
च
चुलाधार (Culādhāra)प
परमात्मा (Paramātman) (implied by the Hindi gloss: supreme all-pervading Self)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes