Shloka 53
कपिल–स्यूमरश्मि संवादः
Kapila and Syūmaraśmi on Renunciation, Householder Support, and Epistemic Authority
कारणाद् धर्ममन्विच्छेन्न लोकचरितं चरेत् । यो हन्याद् यश्च मां स्तौति तत्रापि शूणु जाजले,इस कर्मका हेतु या परिणाम क्या है? इसपर विचार करके ही तुम्हें किसी भी धर्मको स्वीकार करना चाहिये। लोगोंने किया है या कर रहे हैं, यह जानकर उनका अन्धानुकरण नहीं करना चाहिये। जाजले! अब मैं अपने विषयमें कुछ निवेदन करता हूँ, उसे सुनो, जो मुझे मारता है तथा जो मेरी प्रशंसा करता है, वे दोनों ही मेरे लिये बराबर हैं। उनमेंसे कोई भी मेरे लिये प्रिय या अप्रिय नहीं है, मनीषी पुरुष ऐसे ही धर्मकी प्रशंसा करते हैं
kāraṇād dharmam anvicchen na lokacaritaṃ caret | yo hanyād yaś ca māṃ stauti tatrāpi śṛṇu jājale ||
دھرم کو اس کے سبب اور انجام پر غور کر کے ہی اختیار کرنا چاہیے؛ محض لوگوں کے چلن کی نقالی نہیں کرنی چاہیے۔ اے جاجلی، میرے بارے میں بھی سنو—جو مجھے مارتا ہے اور جو میری تعریف کرتا ہے، دونوں میرے لیے برابر ہیں؛ نہ کوئی مجھے عزیز ہے نہ ناپسند۔
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
Dharma should be adopted after rational ethical scrutiny—considering causes and outcomes—rather than by blindly imitating social convention; the wise also praise equanimity toward both harm and praise.
In the Tulādhāra–Jājali discourse of Śānti Parva, Tulādhāra instructs Jājali on how to discern true dharma and illustrates his own practice of impartiality: he treats an aggressor and a flatterer alike.