Shloka 34
कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः
Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas
किसी समय माता-पिता उनको छोड़कर उड़ गये। अब वे बच्चे कभी आकर फिर चले जाते और जाकर फिर चले आते थे, इस प्रकार वे सदा आने-जाने लगे। उस समयतक जाजलि मुनि हिले-डुले नहीं ।। तथा ते दिवसं चापि गत्वा सायं पुनर्न॒प । उपावर्तन्त तत्रैव निवासार्थ शकुन्तका:,नरेश्वर! अब वे पक्षी दिनभर चरनेके लिये चले जाते और शामको पुनः बसेरा लेनेके लिये वहीं आते थे
tathā te divasaṃ cāpi gatvā sāyaṃ punar nṛpa | upāvartanta tatraiva nivāsārthaṃ śakuntakāḥ ||
بھیشم نے کہا—اے نریشور! وہ ننھے پرندے دن بھر دانہ چگنے کے لیے اڑ جاتے اور شام ہوتے ہی اسی جگہ آ کر بسیرا کرتے۔ یوں ان کا آنا جانا ایک مقررہ ڈھنگ بن گیا، اور جاجلی مُنی اٹل و بےحرکت، صبر و مشاہدے کے ساتھ قائم رہا۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined endurance and non-interference: the sage remains steady and restrained while observing the natural, recurring rhythms of living beings. Ethical strength is shown as patience, self-control, and allowing life to proceed without harm.
The fledgling birds leave during the day to feed and return in the evening to the same place to roost. This repeated coming-and-going continues, while Jājali does not move, maintaining his ascetic stillness.