Shloka 21
कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः
Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas
Devanagari script
स तौ दयावान ब्रद्यर्षिरुपप्रैक्षत दम्पती | कुर्वाणौ नीडकं तत्र जटासु तृणतन्तुभि:
Translation
وہ برہمرشی نہایت رحم دل تھا؛ اس لیے اس نے اُن دونوں پرندوں کو تنکوں سے اپنی جٹاؤں میں گھونسلا بناتے دیکھ کر بھی انہیں یونہی رہنے دیا—نہ ہٹانے کی کوشش کی، نہ اڑانے کی۔
Word by Word
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तौthose two
तौ:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Dual
दयावान्compassionate
दयावान्:
Karta
TypeAdjective
Rootदयावत्
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्राह्मणर्षिःbrahmin-sage
ब्राह्मणर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मणर्षि
FormMasculine, Nominative, Singular
उपप्रैक्षतlooked on / observed
उपप्रैक्षत:
TypeVerb
Rootप्रेक्ष्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada, उप
दम्पतीthe couple (pair)
दम्पती:
Karma
TypeNoun
Rootदम्पती
FormMasculine, Accusative, Dual
कुर्वाणौdoing / making
कुर्वाणौ:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent active participle (Śatṛ), Masculine, Accusative, Dual
नीडकम्a nest
नीडकम्:
Karma
TypeNoun
Rootनीडक
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
जटासुin (his) matted locks
जटासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजटा
FormFeminine, Locative, Plural
तृणतन्तुभिःwith strands/filaments of grass
तृणतन्तुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootतृणतन्तु
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes