Shloka 2
तुलाधार-उपदेशः
Tulādhāra’s Instruction to Jājali on Ahiṃsā and Abhaya-dāna
दीप्तानलनिभ: प्राह भगवान् धूमवर्चसे । ततो5हमपि वक्ष्यामि भूय: पुत्र निदर्शनम्,वत्स! प्रज्वलित अग्निके समान तेजस्वी भगवान् वेदव्यासने धूमाच्छादित अग्निके सदृश विराजमान अपने पुत्र शुकदेवके समक्ष पहले जिस प्रकार इस विषयका प्रतिपादन किया था, उसे मैं पुनः तुमसे कहूँगा। बेटा! तुम सुनिश्चित दर्शन-शास्त्रको श्रवण करो
dīptānalanibhaḥ prāha bhagavān dhūmavarcasaḥ | tato 'ham api vakṣyāmi bhūyaḥ putra nidarśanam, vatsa |
بھیشم نے کہا—بھگوان (ویاس) جو بھڑکتی آگ کی مانند تاباں تھے مگر دھوئیں سی رنگت رکھتے دکھائی دیتے تھے، انہوں نے دھوم ورچس (شُک) سے یوں کہا تھا۔ پس اے فرزند! وہی مثال اور اس کا مدعا میں بھی پھر تمہیں بیان کروں گا؛ اس ثابت شدہ تعلیمِ امتیاز کو توجہ سے سنو۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a didactic moment: a revered teacher’s prior instruction is to be restated as a clear ‘nidarśana’ (illustrative example), emphasizing careful listening and discernment as the basis for ethical understanding.
Bhīṣma introduces a remembered teaching: the ‘Blessed one,’ described with vivid fire-and-smoke imagery, had spoken earlier; Bhīṣma now promises to repeat that same illustrative explanation to the addressed ‘son’ (the listener) for guidance.