Shloka 13
तुलाधार-उपदेशः
Tulādhāra’s Instruction to Jājali on Ahiṃsā and Abhaya-dāna
तत् पुत्र चिन्ताकलिल तदुक्त- मनागतं वै तव सम्प्रतीह । भूतार्थतत्त्वं तदवाप्य सर्व भूतप्रभावाद् भव शान्तबुद्धि:,वत्स युधिष्ठिर! अन्य वक्ताओंने जगतकी उत्पत्तिके विषयमें पहले जो कुछ कहा है, वह सब वेदविरुद्ध और विचार-दूषित है; अत: इस समय तुम नित्यसिद्ध परमात्माका यथार्थ तत्त्व सुनकर उन्हीं परमेश्वरके प्रभाव एवं प्रसादसे शान्तबुद्धि हो जाओ
tat putra cintākalila tad-uktaṃ anāgataṃ vai tava sampratīha | bhūtārtha-tattvaṃ tad avāpya sarva-bhūta-prabhāvād bhava śānta-buddhiḥ, vatsa yudhiṣṭhira ||
بھیشم نے کہا—اے پُتر! اس فکر کے الجھاؤ کو اور وہ قیاسی باتیں جو دوسروں نے کہی ہیں، چھوڑ دے۔ اب میں تجھے حقیقت بتاتا ہوں۔ تمام موجودات سے متعلق اصل تत्त्व کو ٹھیک ٹھیک سمجھ کر، اور سب جانداروں میں جاری پروردگار کے اثر و فیض سے، اے یُدھِشٹھِر، تو سکونِ عقل حاصل کر۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma urges Yudhishthira to drop speculative, anxiety-producing theorizing and to seek the essential truth (tattva) of reality as it relates to all beings; true understanding, grounded in what is ultimately real, leads to śānta-buddhi—inner calm.
In the Shanti Parva’s instruction setting, Bhishma continues counseling Yudhishthira after the war, redirecting him from confused debates about origins and future fears toward a stabilizing metaphysical understanding that brings mental peace.