Shloka 2
धर्मलक्षण-प्रश्नः (Marks and Sources of Dharma) | Chapter 251: Inquiry into the Definition of Dharma
Devanagari script
आकाशं मारुतो ज्योतिराप: पृथ्वी च पञ्चमी । भावाभावौ च कालश्च सर्वभूतेषु पजचसु
Translation
آکاش، ماروت (ہوا)، جیوति (آگ/نور)، آپ (پانی) اور پانچویں پرتھوی؛ نیز بھاو، اَبھاو اور کال—یہ سب پانچ بھوتوں سے بنے جسم رکھنے والے تمام جانداروں میں موجود ہیں۔
Word by Word
आकाशम्space/ether
आकाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootआकाश
FormNeuter, Accusative, Singular
मारुतःwind
मारुतः:
Karta
TypeNoun
Rootमारुत
FormMasculine, Nominative, Singular
ज्योतिःlight/fire
ज्योतिः:
Karta
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Nominative, Singular
आपःwaters
आपः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Nominative, Plural
पृथ्वीearth
पृथ्वी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथ्वी
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पञ्चमीthe fifth
पञ्चमी:
Karta
TypeAdjective
Rootपञ्चम
FormFeminine, Nominative, Singular
भावाभावौbeing and non-being (existence and absence)
भावाभावौ:
Karta
TypeNoun
Rootभाव + अभाव
FormMasculine, Nominative, Dual
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कालःtime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सर्वभूतेषुin all beings
सर्वभूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Locative, Plural
पञ्चसुin the five (i.e., fivefold group)
पञ्चसु:
Adhikarana
TypeNumeral/Adjective
Rootपञ्च
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
Speaker
व्यास उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes