Shloka 243
राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
Devanagari script
सुखान्तप्रभवं दुःखं दुःखान्तप्रभवं सुखम् । “कभी दुःखके अन्तमें सुख और कभी सुखके अन्तमें दुःख भी आता है; अतः जो नित्य सुखकी इच्छा रखता हो, वह इन दोनोंका परित्याग कर दे; क्योंकि दुःख सुखके अन्तमें अवश्यम्भावी है, वैसे ही सुख भी दुःखके अन्तमें अवश्यम्भावी है
Translation
سکھ کے انجام سے دکھ پیدا ہوتا ہے اور دکھ کے انجام سے سکھ۔ اس لیے جو دائمی سکھ چاہتا ہے وہ ان دونوں کو ترک کر دے؛ کیونکہ جیسے سکھ کے آخر میں دکھ لازمی ہے، ویسے ہی دکھ کے آخر میں سکھ بھی لازمی ہے۔
Word by Word
सुखान्त-प्रभवम्arising from the end of happiness
सुखान्त-प्रभवम्:
TypeAdjective
Rootसुखान्तप्रभव
FormNeuter, Nominative, Singular
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karta
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Nominative, Singular
दुःखान्त-प्रभवम्arising from the end of sorrow
दुःखान्त-प्रभवम्:
TypeAdjective
Rootदुःखान्तप्रभव
FormNeuter, Nominative, Singular
सुखम्happiness
सुखम्:
Karta
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes