राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
सुखस्यानन्तरं दुःखं दुःखस्यानन्तरं सुखम् | न नित्यं लभते दुःखं न नित्यं लभते सुखम्,“सुखके बाद दुःख और दुःखके बाद सुख आता है। कोई भी न तो सदा दुःख पाता है और न निरन्तर सुख ही प्राप्त करता है
sukhasyānantaraṃ duḥkhaṃ duḥkhasyānantaraṃ sukham | na nityaṃ labhate duḥkhaṃ na nityaṃ labhate sukham ||
سکھ کے بعد دکھ آتا ہے اور دکھ کے بعد سکھ۔ نہ کوئی ہمیشہ دکھ پاتا ہے، نہ کوئی لگاتار سکھ ہی حاصل کرتا ہے۔
व्यास उवाच
Worldly experience alternates between sukha (happiness) and duḥkha (sorrow); since neither lasts forever, one should cultivate steadiness and avoid despair in hardship or arrogance in prosperity.
In the instruction-oriented setting of the Śānti Parva, Vyāsa delivers a reflective maxim to guide conduct and mental balance, emphasizing that changing fortunes are natural and should be met with composure.