Shloka 40

Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)

Devanagari script

यथा योगाद्‌ विमुच्यन्ते कारणैर्यर्निबोध तत्‌ । योगैश्वर्यमतिक्रान्तो यो निष्क्रामति मुच्यते,योगी जिस प्रकार और जिन कारणोंसे योगके फल-स्वरूप मोक्ष लाभ करते हैं, अब उन्हें बताता हूँ सुनो। जो परवैराग्यके बलसे योगजनित ऐश्वर्यको लाँघकर उसकी सीमासे बाहर निकल जाता है, वही मुक्त होता है

Transliteration

yathā yogād vimucyante kāraṇair yan nibodha tat | yogaiśvaryam atikrānto yo niṣkrāmati mucyate ||

Translation

ویاس نے کہا—سمجھو کہ یوگ کے ذریعے کس طرح اور کن اسباب سے رہائی حاصل ہوتی ہے۔ وہی حقیقتاً آزاد ہے جو پرَویراغیہ کے زور سے یوگ سے پیدا ہونے والی فوق الفطرت قوتوں (یوگ-ایشوریہ) کو بھی پار کر کے ان کی حدوں سے باہر نکل جاتا ہے۔

Word by Word

यथाas, just as

योगात्from yoga

विमुच्यन्तेare released, become free

कारणैःby means of causes/reasons

यःwho

निबोधunderstand, know

तत्that

योगैश्वर्यम्yogic power/sovereignty

अतिक्रान्तःhaving overstepped, transcended

यःwho

निष्क्रामतिgoes out, departs

मुच्यतेis freed, is released

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

Vyāsa

Yoga

yogic powers (aiśvarya/siddhi)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes