Shloka 15
कर्मविद्या-भेदः
Karma–Vidyā Distinction: Paths of Bondage and Release
Devanagari script
त॑ तु कालेन महता संकल्प: कुरुते वशे । चित्तं ग्रसति संकल्पं तच्च ज्ञानमनुत्तमम्,तत्पश्चात् संकल्प (अव्यक्त मन) दीर्घकालमें उस व्यक्तमनसहित चन्द्रमाको अपने वशीभूत कर लेता है और समशष्टि बुद्धि संकल्पको ग्रस लेती है। उसी बुद्धिको परम उत्तम ज्ञान माना गया है
Translation
پھر بڑے زمانے کے گزرنے پر سنکلپ (اَویَکت من) ظاہر من کے ساتھ چاند کو اپنے قابو میں کر لیتا ہے۔ اس کے بعد چِتّ (سمشتی بُدھی) سنکلپ کو جذب کر لیتا ہے؛ اور اسی چِتّ کو برترین و اعلیٰ ترین گیان کہا گیا ہے۔
Word by Word
तत्that (it)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, nominative, singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कालेनby time
कालेन:
Karana
TypeNoun
Rootकाल
Formmasculine, instrumental, singular
महताgreat
महता:
Karana
TypeAdjective
Rootमहत्
Formmasculine, instrumental, singular
संकल्पःvolition/mental resolve
संकल्पः:
Karta
TypeNoun
Rootसंकल्प
Formmasculine, nominative, singular
कुरुतेmakes/places
कुरुते:
TypeVerb
Rootकृ
Formpresent, ātmanepada, third, singular
वशेunder control/in subjection
वशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवश
Formmasculine, locative, singular
चित्तम्mind
चित्तम्:
Karta
TypeNoun
Rootचित्त
Formneuter, nominative, singular
ग्रसतिdevours/overcomes
ग्रसति:
TypeVerb
Rootग्रस्
Formpresent, parasmaipada, third, singular
संकल्पम्volition/resolve
संकल्पम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंकल्प
Formmasculine, accusative, singular
तत्that (this)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, nominative, singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta
TypeNoun
Rootज्ञान
Formneuter, nominative, singular
अनुत्तमम्unsurpassed/supreme
अनुत्तमम्:
TypeAdjective
Rootअनुत्तम
Formneuter, nominative, singular
Speaker
व्यास उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes