Shloka 25
आत्मदर्शन-उपदेशः (Ātma-darśana Upadeśa) — Mind, Senses, and the All-pervading Self
अन्य युगोंमें शास्त्रोक्त धर्मका क्रमश: एक-एक चरण क्षीण होता जाता है और चोरी, असत्य तथा छल-कपट आदिके द्वारा अधर्मकी वृद्धि होने लगती है ।। अरोगा: सर्वसिद्धार्थ श्चितुर्वर्षशतायुष: । कृते त्रेतायुगे त्वेषां पादशो हसते वय:,सत्ययुगके मनुष्य नीरोग होते हैं। उनकी सम्पूर्ण कामनाएँ सिद्ध होती हैं तथा वे चार सौ वर्षोकी आयुवाले होते हैं। त्रेतायुग आनेपर उनकी आयु एक चौथाई घटकर तीन सौ वर्षोकी रह जाती है। इसी प्रकार द्वापरमें दो सौ और कलियुगमें सौ वर्षोकी आयु होती है
anye yugeṣu śāstroktasya dharmasya kramaśa ekaikaḥ pādaḥ kṣīyate, cauryānṛta-chala-kapaṭādibhiś cādharmasya vṛddhir bhavati. arogāḥ sarva-siddhārthāś catur-varṣa-śatāyuṣaḥ kṛte; tretā-yuge tv eṣāṃ pādaśo hrasate vayaḥ.
دوسرے یُگوں میں شاستروں کے بتائے ہوئے دھرم کی بنیادیں بتدریج ایک ایک کر کے کمزور ہوتی جاتی ہیں؛ اور چوری، جھوٹ اور فریب کے پھیلاؤ سے اَधرم بڑھنے لگتا ہے۔ کِرت (ستیہ) یُگ میں لوگ بے بیماری ہوتے ہیں، ان کے مقاصد پورے ہوتے ہیں اور وہ چار سو برس جیتے ہیں؛ تریتا یُگ کے آنے پر ان کی عمر چوتھائی گھٹ جاتی ہے—اور بعد کے یُگوں میں بھی اسی طرح مسلسل کمی ہوتی جاتی ہے۔
व्यास उवाच
Educational Q&A
Dharma, as upheld by śāstra, weakens progressively across the yugas; as virtues decline, theft, falsehood, and deceit expand, and human wellbeing—symbolized by health and lifespan—also diminishes.
Vyāsa is instructing about the characteristics of the world-ages: in Kṛta people are healthy and long-lived, and with the advent of later yugas their lifespan reduces stepwise, alongside a rise of adharma through unethical behaviors.