Next Verse

Shloka 1

Adhyāya 214: Tapas Redefined—Perpetual Discipline, Hospitality, and the Ethics of Eating (तपः-निरूपणम्, विघसाशी-अतिथिप्रिय-धर्मः)

अत-४_-णकात चतुर्देशाधिकद्विशततमो< ध्याय: ब्रह्मचर्य तथा वैराग्यसे मुक्ति भीष्म उवाच अत्रोपायं प्रवक्ष्यामि यथावच्छास्त्रचक्षुषा । तत्त्वज्ञानाच्चरन्‌ राजन प्राप्तुयात्परमां गतिम्‌,भीष्मजी कहते हैं--राजन्‌! अब मैं तुम्हें शास्त्र-दृष्टिसे मोक्षका यथावत्‌ उपाय बताता हूँ। शास्त्रविहित कर्मोंका निष्कामभावसे आचरण करता हुआ मनुष्य तत्त्वज्ञानसे परमगतिको प्राप्त कर लेता है

bhīṣma uvāca | atropāyaṃ pravakṣyāmi yathāvacchāstracakṣuṣā | tattvajñānāccaran rājan prāpnuyāt paramāṃ gatim ||

بھیشم نے کہا—اے راجن! اب میں شاستر کی بصیرت سے موکش کا درست طریقہ بیان کرتا ہوں۔ جو انسان شاستر کے مقررہ کرم نِشکام بھاؤ سے انجام دے اور تتّو گیان کی روشنی میں جئے، وہ پرم گتی کو پا لیتا ہے۔

अत्रhere/in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
उपायम्means/method
उपायम्:
Karma
TypeNoun
Rootउपाय
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रवक्ष्यामिI shall explain
प्रवक्ष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular, Parasmaipada
यथावत्properly/as it should be
यथावत्:
TypeIndeclinable
Rootयथावत्
शास्त्र-चक्षुषाwith the eye of scripture (scriptural insight)
शास्त्र-चक्षुषा:
Karana
TypeNoun
Rootशास्त्रचक्षुस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
तत्त्व-ज्ञानात्from/through knowledge of reality
तत्त्व-ज्ञानात्:
Apadana
TypeNoun
Rootतत्त्वज्ञान
FormNeuter, Ablative, Singular
चरन्practising/observing (conducting oneself)
चरन्:
Karta
TypeVerb
Rootचर्
FormPresent active participle (Śatṛ), Masculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Sampradana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
प्राप्तुयात्may attain
प्राप्तुयात्:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormOptative (Vidhi-liṅ), Third, Singular, Parasmaipada
परमाम्supreme/highest
परमाम्:
TypeAdjective
Rootपरम
FormFeminine, Accusative, Singular
गतिम्goal/state/destination
गतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma (Bhīṣma)
Y
Yudhishthira (implied by 'rājan')
Ś
Śāstra (scriptural authority)
P
Paramā gati (supreme state, mokṣa)