Shloka 11
Bṛhaspati’s Counsel on Contentment
Santoṣa), Restraint, and Adroha (Non-injury
अद्रोहेणैव भूतानां यो धर्म: स सतां मतः । इन सब बातोंपर विचार करके विद्वानोंने ऐसा निश्चय किया है कि किसी भी प्राणीसे द्रोह न करके जिस धर्मका पालन होता है, वही साधु पुरुषोंकी रायमें उत्तम धर्म है ।। १०६ || अद्रोह: सत्यवचनं संविभागो दया दम:,किसीसे ट्रोह न करना, सत्य बोलना, (बलिवैश्वदेव कर्मद्वारा) समस्त प्राणियोंको यथायोग्य उनका भाग समर्पित करना, सबके प्रति दयाभाव बनाये रखना, मन और इन्द्रियोंका संयम करना, अपनी ही पत्नीसे संतान उत्पन्न करना तथा मृदुता, लज्जा एवं अचंचलता आदि गुणोंको अपनाना--ये श्रेष्ठ एवं अभीष्ट धर्म हैं--ऐसा स्वायम्भुव मनुका कथन है
adroheṇaiva bhūtānāṃ yo dharmaḥ sa satāṃ mataḥ | adrohaḥ satyavacanaṃ saṃvibhāgo dayā damaḥ |
دیَوَستان نے کہا—تمام جانداروں کے ساتھ بے عداوتی (اَدروہ) کے ذریعے جو دھرم برتا جائے، وہی نیکوں کے نزدیک سچا دھرم ہے۔ بے آزاری/بے عداوتی، سچّا کلام، منصفانہ تقسیم اور جانداروں کو ان کا واجب حصہ نذر کرنا، کرُونا (رحم) اور دَم (خود ضبطی)—یہی بہترین اور مطلوب دھرم قرار دیے گئے ہیں۔
देवस्थान उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest dharma, as upheld by the virtuous, is grounded in non-hostility toward all beings, supported by truthfulness, compassionate conduct, fair sharing, and disciplined self-restraint.
In the didactic setting of the Śānti Parva, Devastāna articulates a normative definition of righteous conduct, presenting a concise list of ethical virtues (non-harm, truth, sharing, compassion, restraint) and attributing this standard to the authority of Svāyambhuva Manu.