Shloka 6
Doṣa-Parīkṣā and Guṇa-Viveka
Examination of Faults and Discernment of the Guṇas
Devanagari script
सुखाद् बहुतरं दुःखं जीविते नास्ति संशय: । स्निग्धस्य चेन्द्रियार्थेषु मोहान्मरणमप्रियम्,इसमें संदेह नहीं कि जीवनमें सुखकी अपेक्षा दुःख ही अधिक है। जो पुरुष विषयोंमें अधिक आसक्त होता है, वह मोहवश मरणरूप अप्रिय कष्ट भोगता है
Transliteration
sukhād bahutaraṃ duḥkhaṃ jīvite nāsti saṃśayaḥ | snigdhasyendriyārtheṣu mohān maraṇam apriyam ||
Translation
اس میں کوئی شک نہیں کہ زندگی میں خوشی کے مقابلے میں غم زیادہ ہے؛ اور جو حواس کے لذّات سے حد سے بڑھ کر وابستہ ہو، اس کے لیے فریبِ دل کے باعث موت بھی ناپسندیدہ عذاب بن جاتی ہے۔
Word by Word
सुखात्than happiness / from happiness
सुखात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Ablative, Singular
बहुतरम्greater / more
बहुतरम्:
Karta
TypeAdjective
Rootबहुतर
FormNeuter, Nominative, Singular
दुःखम्sorrow, suffering
दुःखम्:
Karta
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Nominative, Singular
जीवितेin life
जीविते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजीवित
FormNeuter, Locative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अस्तिis / exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
स्निग्धस्यof one who is attached/affectionate (clinging)
स्निग्धस्य:
TypeAdjective
Rootस्निग्ध
FormMasculine, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
इन्द्रियार्थेषुin sense-objects
इन्द्रियार्थेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootइन्द्रियार्थ
FormMasculine, Locative, Plural
मोहात्from delusion
मोहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमोह
FormMasculine, Ablative, Singular
मरणम्death
मरणम्:
Karma
TypeNoun
Rootमरण
FormNeuter, Nominative, Singular
अप्रियम्unpleasant, undesirable
अप्रियम्:
TypeAdjective
Rootअप्रिय
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes