Shloka 3

Doṣa-Parīkṣā and Guṇa-Viveka

Examination of Faults and Discernment of the Guṇas

Devanagari script

प्रज्ञया मानसं दु:खं हन्याच्छारीरमौषधै: । एतद्‌ विज्ञानसामर्थ्य न बालै: समतामियात्‌,अतः मानसिक दुः:खको बुद्धि एवं विचारद्वारा तथा शारीरिक कष्टको ओषधियोंद्वारा दूर करे, यही विज्ञानकी सामर्थ्य है, जिससे मनुष्य दुःखमें पड़नेपर बच्चोंके समान बैठकर रोये नहीं

Translation

عقل و تدبّر سے ذہنی رنج کو مٹائے اور دوا سے جسمانی تکلیف کو دور کرے—یہی علم کی قوت ہے؛ اس لیے مصیبت میں آدمی بچوں کی طرح بیٹھ کر روئے نہیں۔

Word by Word

प्रज्ञयाby wisdom

मानसम्mental

दुःखम्pain, suffering

हन्यात्should remove/destroy

शारीरम्bodily, physical

औषधैःwith medicines

एतत्this

विज्ञान-सामर्थ्यम्the power/capacity of knowledge

नnot

बालैःwith children; by children

समताम्equality, parity

इयात्should attain/reach

Speaker

भीष्म उवाच

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes