Shloka 23

प्रजापतयः देवगणाश्च दिशि-दिशि स्थिताः ऋषयः

Prajāpatis, Deva-Groups, and the Ṛṣis Assigned to the Directions

Devanagari script

यथा यथा कर्मगुणं फलार्थी करोत्ययं कर्मफले निविष्ट: । तथा तथायं गुणसम्प्रयुक्त: शुभाशुभं॑ कर्मफलं भुनक्ति,फलकी इच्छा रखनेवाला मनुष्य कर्मके फलमें आसक्त हो जैसे-जैसे गुणवाला-- सात््विक, राजस या तामस कर्म करता है, वैसे-ही-वैसे गुणोंसे प्रेरित होकर इसे उस कर्मका शुभाशुभ फल भोगना पड़ता है

Transliteration

yathā yathā karmaguṇaṁ phalārthī karoty ayaṁ karmaphale niviṣṭaḥ | tathā tathāyaṁ guṇasamprayuktaḥ śubhāśubhaṁ karmaphalaṁ bhunakti ||

Translation

جو شخص پھل کا خواہاں ہو کر کرم-پھل میں ڈوبا رہتا ہے، وہ جیسے جیسے سَتْوِک، راجس یا تامس گُنوں والے اعمال کرتا ہے، ویسے ہی انہی گُنوں کی تحریک سے اپنے اعمال کا شُبھ یا اَشُبھ پھل لازماً بھگتتا ہے۔

Word by Word

यथाas, in whatever manner

यथाso, correspondingly

कर्मगुणम्the quality/type of action (action’s guṇa)

फलार्थीdesiring fruit/result

करोतिdoes, performs

अयम्this (person)

कर्मफलेin the fruit of action

निविष्टःentered into; absorbed; attached

तथाso, thus

तथाin that same way

अयम्this (person)

गुणसम्प्रयुक्तःendowed/impelled by guṇas

शुभाशुभम्good and bad

कर्मफलम्the fruit/result of action

भुनक्तिenjoys; experiences; undergoes

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes