Shloka 8
मनुरुवाच — इन्द्रिय-मनः-ज्ञान-क्रमः
Manu on the hierarchy of senses, mind, and knowledge
वेदवादाश्न निर्वत्ता: शान्ता ब्रह्मण्यवस्थिता: । सांख्ययोगौ तु यायुक्तौ मुनिभि: समदर्शिभि:,यदि जप करनेवाले साधकको अणिमा आदि एऐकश्वर्य प्राप्त हों और वह उनमें अनुरक्त हो जाय तो वह ही उसके लिये नरक है, वह उससे छुटकारा नहीं पाता है ।। रागेण जापको जप्यं कुरुते तत्र मोहितः । यत्रास्य राग: पतति तत्र तत्रोपपद्यते जो जापक मोहके वशीभूत हो विषयासक्तिपूर्वक जप करता है, वह जिस फलमें उसकी आसक्ति होती है, उसीके अनुरूप शरीरको प्राप्त होता है। इस प्रकार उसका पतन हो जाता है
Bhīṣma uvāca: vedavādāś ca nirvṛttāḥ śāntā brahmaṇy avasthitāḥ | sāṅkhyayogau tu yāyuktau munibhiḥ samadarśibhiḥ || rageṇa jāpako japyaṃ karute tatra mohitaḥ | yatrāsya rāgaḥ patati tatra tatropapadyate ||
بھیشم نے کہا—جو لوگ ویدوں کی محض بحث و جدل سے آگے بڑھ چکے ہیں وہ باطن میں سیراب، پرسکون اور برہمن میں قائم رہتے ہیں؛ ہم دیدہ مُنی سانکھیہ اور یوگ کو درست طور پر یکجا کرتے ہیں۔ لیکن اگر جپ کرنے والا رَغبت میں مبتلا ہو کر پھل کی لالسا سے جپ کرے تو اس کی آسکتی جہاں جہاں گرتی ہے وہیں وہیں اس کا جنم ہوتا ہے—اسی کے مطابق وہ بدن پاتا ہے۔ یوں آسکتی سادھنا کو مکتی نہیں بلکہ پتن کا سبب بنا دیتی ہے۔
भीष्म उवाच