Shloka 17

मनुरुवाच — इन्द्रिय-मनः-ज्ञान-क्रमः

Manu on the hierarchy of senses, mind, and knowledge

Devanagari script

फिर बुद्धिके द्वारा परब्रह्म परमात्माका ध्यान करे तथा सर्व-हितकारिणी वेदसंहिताका एवं प्रणव और गायत्री मन्त्रका जप करे। फिर समाधिमें स्थित होनेपर उस संहिता एवं गायत्री मन्त्र आदिके जपको भी त्याग दे ।। ध्यानमुत्पादयत्यत्र संहिताबलसंश्रयात्‌ । शुद्धात्मा तपसा दान्तो निवृत्तद्वेषकामवान्‌

Transliteration

dhyānam utpādayaty atra saṁhitā-bala-saṁśrayāt | śuddhātmā tapasā dānto nivṛtta-dveṣa-kāmavān ||

Translation

سنہتا کے جپ کی قوت کا سہارا لے کر سالک یہاں دھیان پیدا کرتا ہے۔ وہ پاکیزہ باطن، تپسیا سے دانت، حواس پر قابو رکھنے والا، اور بغض و خواہش سے کنارہ کش ہو کر گہری مراقبت کے لائق بنتا ہے۔

Word by Word

• {'dhyānam': 'meditation

• sustained contemplative focus', 'utpādayati': 'produces

• generates', 'atra': 'here

• in this practice/context', 'saṁhitā': 'Vedic collection/recitation

• the Saṁhitā portion of the Veda', 'bala': 'strength

• efficacy', 'saṁśrayāt': 'by resorting to

• taking refuge in', 'śuddhātmā': 'one whose inner self/mind is purified', 'tapasā': 'by austerity

• by disciplined effort/ascetic practice', 'dāntaḥ': 'self-controlled

• restrained (especially of senses)', 'nivṛtta': 'turned back

• ceased', 'dveṣa': 'hatred

• aversion', 'kāma': 'desire

• craving', 'kāmavān': 'possessing desire (here understood as one who has dealt with/withdrawn from desire in practice, i.e., no longer driven by it)'}

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma (speaker)
• Saṁhitā (Vedic recitation/collection)