Shloka 9
धर्मसूक्ष्मे त्यागप्रधान्यविचारः
Subtle Dharma and the Primacy of Renunciation
तपस्त्यागो5विधिरिति निश्चयस्त्वेष धीमताम् । परं परं ज्याय एपषां येषां नैश्रेयसी मति:,जिन महानुभावोंकी बुद्धि परम कल्याणमें लगी हुई है, उन बुद्धिमानोंका निर्णय इस प्रकार है। तपस्या, त्याग और विधिविधानसे अतीत (त्रह्मज्ञान) इनमेंसे पूर्व-पूर्वकी अपेक्षा उत्तरोत्तर श्रेष्ठ है
tapas tyāgo ’vidhir iti niścayas tveṣa dhīmatām | paraṃ paraṃ jyāya eṣāṃ yeṣāṃ naiśreyasī matiḥ ||
یُدھِشٹھِر نے کہا—داناؤں کا طے شدہ فیصلہ یہ ہے: تپسیا، تیاگ، اور وہ حقیقت جو محض رسم و ضابطے کی پابندیوں سے ماورا ہے۔ جن کی سمجھ اعلیٰ ترین بھلائی میں قائم ہو، ان کے لیے ان میں ہر بعد والی چیز پہلی سے برتر ہے۔
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse ranks spiritual means for those seeking the highest good: austerity (tapas), renunciation (tyāga), and a state/knowledge beyond mere ritual injunctions (avidhi). It teaches a progressive hierarchy where inner freedom and liberating insight are superior to external discipline alone.
In the Śānti Parva’s instruction-oriented setting, Yudhiṣṭhira articulates a reflective conclusion about the relative value of spiritual practices, emphasizing that seekers oriented toward ultimate welfare should move from austerity to renunciation and finally to liberating understanding beyond ritual formalism.