Shloka 4
Adhyāya 189: Japa—Inquiry into the Jāpaka, Method
Vidhi), and Fruit (Phala
ब्राह्मणा: क्षत्रिया वैश्या: शूद्राश्न द्विजसत्तम | ये चान्ये भूतसड्घानां सड्घास्तांश्वापि निर्ममे,द्विजश्रेष्ठ! फिर उन्होंने ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य और शूद्र--इन चारों वर्णोॉंकी रचना की और प्राणिसमूहोंमें जो अन्य समुदाय हैं, उनकी भी सृष्टि की
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca dvijasattama | ye cānye bhūtasaṅghānāṃ saṅghās tān śvāpi nirmame, dvijaśreṣṭha ||
اے بہترینِ دُو بار جنم لینے والے! پھر اس نے برہمن، کشتری، ویشیہ اور شودر—ان چاروں ورنوں کو بنایا؛ اور جانداروں کے گروہوں میں جو دیگر جماعتیں اور طبقے ہیں، انہیں بھی اسی نے پیدا کیا۔
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The verse presents a cosmological framing of social and biological diversity: the four varṇas and other communities of beings are described as products of an ordered creation, implying a structured universe where roles and groupings are understood within a larger dharmic design.
Bharadvāja is describing an act of creation: after an earlier stage of cosmogony, the creator is said to have produced the four human varṇas and, beyond them, the many other collectives found among living beings.