Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)

जड़मानां च सर्वेषां शरीरे पजडच धातव: । प्रत्येकश: प्रभिद्यन्ते यैः शरीरं विचेष्टते,समस्त जंगमोंके शरीरोंमें भी पाँच भूत रहते हैं; परंतु वहाँ उनके स्वरूपमें भेद होता है। उन पाँच भूतोंके सहयोगसे ही शरीर चेष्टाशील होता है

jaḍamānāṃ ca sarveṣāṃ śarīre pañca dhātavaḥ | pratyekaśaḥ prabhidyante yaiḥ śarīraṃ viceṣṭate ||

تمام جاندار و متحرک مخلوقات کے جسم میں بھی پانچ عناصر (پنج مہابھوت) موجود ہوتے ہیں؛ مگر ہر ایک میں ان کی صورتِ ظہور جدا جدا ہوتی ہے۔ انہی پانچ کے باہمی عمل سے جسم حرکت و فعالیت کے قابل بنتا ہے۔

जङ्गमानाम्of moving beings
जङ्गमानाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootजङ्गम
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
शरीरेin the body
शरीरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Locative, Singular
पञ्चfive
पञ्च:
TypeIndeclinable
Rootपञ्च
also/and
:
TypeIndeclinable
Root
धातवःelements/constituents
धातवः:
Karta
TypeNoun
Rootधातु
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रत्येकशःseparately, individually
प्रत्येकशः:
TypeIndeclinable
Rootप्रत्येकशस्
प्रभिद्यन्तेare distinguished / differ
प्रभिद्यन्ते:
TypeVerb
Rootप्र + भिद्
FormPresent, Atmanepada, Third, Plural
यैःby which
यैः:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
शरीरम्the body
शरीरम्:
Karta
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Nominative, Singular
विचेष्टतेmoves/acts, is active
विचेष्टते:
TypeVerb
Rootवि + चेष्ट्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular

भरद्वाज उवाच

B
Bharadvāja
P
pañca (five elements/bhūtas)