Shloka 12
Varṇa-lakṣaṇa and Ātma-saṃyama (Marks of Social Conduct and Self-Restraint) | वर्णलक्षणम् एवं आत्मसंयमः
Devanagari script
अचोटद्यमानानि यथा पुष्पाणि च फलानि च । स्वं काल॑ नातिवर्तन्ते तथा कर्म पुरा कृतम्
Transliteration
Bhīṣma uvāca: acoṭadyamānāni yathā puṣpāṇi ca phalāni ca | svaṁ kālaṁ nātivartante tathā karma purā kṛtam ||
Translation
بھیشم نے کہا—جس طرح پھول اور پھل کسی کے اُکسانے کے بغیر اپنے اپنے موسم میں درختوں پر ظاہر ہوتے ہیں، اسی طرح پہلے کیے ہوئے اعمال بھی اپنے مقررہ وقتِ ثمر دہی سے تجاوز نہیں کرتے۔
Word by Word
अचोद्यमानानिnot being impelled/urged
अचोद्यमानानि:
Karta
TypeAdjective
Rootअचोद्यमान (चुद् धातु, कर्मणि वर्तमान कृदन्त)
FormNeuter, Nominative, Plural
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
पुष्पाणिflowers
पुष्पाणि:
Karta
TypeNoun
Rootपुष्प
FormNeuter, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
फलानिfruits
फलानि:
Karta
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
स्वम्one's own
स्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
कालम्time
कालम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अतिवर्तन्तेoverstep, transgress
अतिवर्तन्ते:
TypeVerb
Rootअति-√वृत् (वर्तते)
FormPresent, Indicative, Atmanepada, 3rd, Plural
तथाso, in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
कर्मdeed, action (karma)
कर्म:
Karta
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
पुराformerly, earlier
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
कृतम्done, performed
कृतम्:
Karta
TypeAdjective
Rootकृत (√कृ, भूतकर्मणि कृदन्त)
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaF
flowers (puṣpa)F
fruits (phala)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes