Shloka 44
अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
Devanagari script
तृप्त: स्वस्थेन्द्रियो नित्यं यथालब्धेन वर्तयन् । न सकाम॑ करिष्यामि त्वामहं शत्रुमात्मन:,“मैं सदा संतुष्ट एवं स्वस्थ इन्द्रियोंसे सम्पन्न रहकर भाग्यवश जो कुछ मिल जाय, उसीसे जीवन-निर्वाह करता रहूँगा; परंतु तुओ कभी सफल न होने दूँगा; क्योंकि तू मेरा शत्रु है
Translation
میں ہمیشہ قانع رہوں گا، حواس کو قابو میں رکھوں گا، اور جو کچھ یَتھالابھ (جتنا مل جائے) ہو اسی پر گزر بسر کروں گا؛ اور اے نفس کے دشمن کام! میں تجھے کبھی کامیاب نہ ہونے دوں گا۔
Word by Word
तृप्तःcontent, satisfied
तृप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootतृप्त (√तृप्)
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वस्थेन्द्रियःhaving healthy/controlled senses
स्वस्थेन्द्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वस्थेन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनित्य
यथा-लब्धेनwith whatever is obtained (as it comes)
यथा-लब्धेन:
Karana
TypeAdjective
Rootयथालब्ध
FormNeuter, Instrumental, Singular
वर्तयन्living/maintaining oneself, subsisting
वर्तयन्:
Karta
TypeVerb
Rootवर्तयत् (√वृत्/√वर्त् caus.)
FormPresent participle (Parasmaipada), Present, Singular, Masculine, Nominative
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
सकामःdesirous (with personal desire)
सकामः:
Karta
TypeAdjective
Rootसकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
करिष्यामिI shall do / I shall act
करिष्यामि:
TypeVerb
Root√कृ
FormLṛṭ, Future, First, Singular
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypeNoun (pronoun)
Rootयुष्मद्
FormAccusative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun (pronoun)
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
शत्रुम्enemy
शत्रुम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Singular
आत्मनःof myself
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes