Shloka 16
Adhyāya 177: Pañca-mahābhūta-vicāra and Vṛkṣa-jīva-lakṣaṇa
Five Elements Inquiry and the Status of Plant Life
Devanagari script
श्रिया हुभीक्ष्णं संवासो मोहयत्यविचक्षणम् । सा तस्य चित्त हरति शारदा भ्रमिवानिल:,“सदा धन-सम्पत्तिका सहवास मूर्ख मनुष्यके चित्तको लुभाकर उसे मोहमें ही डाले रहता है। जैसे वायु शरद्ू-ऋतुके बादलोंको उड़ा ले जाती है, उसी प्रकार वह सम्पत्ति मनुष्यके मनको हर लेती है
Translation
دولت و ثروت کی مسلسل رفاقت نادان آدمی کو لبھا کر اسی فریب میں ڈالے رکھتی ہے۔ جیسے خزاں کے بعد کی صاف ہوا بادلوں کو اڑا لے جاتی ہے، ویسے ہی وہ دولت اس کے دل و دماغ کو چھین لیتی ہے۔
Word by Word
श्रियाby/with prosperity (wealth)
श्रिया:
Karana
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Instrumental, Singular
हुभीक्ष्णम्again and again; exceedingly
हुभीक्ष्णम्:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्/भूयिष्ठ (→ भूयः/भूयिष्ठम्; here as adverbial intensifier)
संवासःassociation; living together; company
संवासः:
Karta
TypeNoun
Rootसंवास
FormMasculine, Nominative, Singular
मोहयतिdeludes; bewilders
मोहयति:
TypeVerb
Rootमुह् (मोहयति, causative)
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
अविचक्षणम्the undiscerning (person)
अविचक्षणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअविचक्षण
FormMasculine, Accusative, Singular
साshe/that (prosperity/wealth)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormFeminine, Nominative, Singular
तस्यof him; his
तस्य:
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
चित्तम्mind; heart
चित्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootचित्त
FormNeuter, Accusative, Singular
हरतिtakes away; steals; carries off
हरति:
TypeVerb
Rootहृ
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
शारदाautumnal; of the śarad season
शारदा:
Karta
TypeAdjective
Rootशारद
FormFeminine, Nominative, Singular
भ्रमिcloud-mass; cloud-bank (lit. moving/whirling mass)
भ्रमि:
Karma
TypeNoun
Rootभ्रमि
FormFeminine, Accusative, Singular
वानिलःwind
वानिलः:
Karta
TypeNoun
Rootअनिल
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes