Shloka 17
निर्वेदोपदेशः (Nirveda-Upadeśa) — Maṅki’s Dispassion and the Limits of Wealth-Seeking
इत्युक्त: प्रययौ राजन् गौतमो विगतक्लम: । फलान्यमृतकल्पानि भक्षयन् स यथेष्टत:,राजन्! उसके ऐसा कहनेपर गौतम वहाँसे चल दिया। उसकी सारी थकावट दूर हो चुकी थी। महाराज! मार्गमें तेजपातोंके वनमें, जहाँ चन्दन और अगुरुके वृक्षोंकी प्रधानता थी, विश्राम करता और इच्छानुसार अमृतके समान मधुर फल खाता हुआ वह बड़ी तेजीसे आगे बढ़ता चला गया
ity uktaḥ prayayau rājan gautamo vigataklamaḥ | phalāny amṛtakalpāni bhakṣayan sa yatheṣṭataḥ ||
بھیشم نے کہا— “اے راجن! یوں کہے جانے پر گوتم وہاں سے روانہ ہوا؛ اس کی ساری تھکن جاتی رہی تھی۔ راستے میں وہ تیزپات کے خوشبودار جھنڈوں میں—جہاں چندن اور اگرو کے درخت بکثرت تھے—آرام کرتا، اور اپنی مرضی کے مطابق امرت جیسے شیریں پھل کھاتا ہوا تیزی سے آگے بڑھتا چلا گیا۔”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ascetic ideal of contentment and resilience: once inner burden (klama) is removed—often through right counsel or resolution—one proceeds steadily, taking simple, natural sustenance without excess, and continuing one’s dharmic course.
After being addressed in the preceding context, the sage Gautama sets out. His fatigue has vanished; he rests briefly in fragrant groves and eats nectar-like fruits as needed, then continues his journey swiftly.