Shloka 5

असंतोषादिदोष-निरूपणम्

On the Faults of Discontent and the Discipline of Detachment

Devanagari script

यथेद्धः प्रज्वलत्यग्निरसमिद्ध: प्रशाम्यति । अल्पाहारतया त्वग्निं शमयौदर्यमुत्थितम्‌,जैसे आगमें जितना ही ईंधन डालो, वह प्रज्वलित होती जायगी और ईंधन न डाला जाय तो वह अपने-आप आप बुझ जाती है। इसी प्रकार तुम भी अपना आहार कम करके इस जगी हुई जठराग्निको शान्त करो

Translation

جیسے آگ میں جتنا ایندھن ڈالو وہ اتنی ہی بھڑکتی جاتی ہے، اور ایندھن نہ ڈالو تو خود بخود بجھ جاتی ہے۔ اسی طرح خوراک کم کر کے اس پیٹ سے اٹھنے والی جٹھراگنی کو شانت کرو۔

Word by Word

यथाjust as

इद्धःkindled, fueled

प्रज्वलतिblazes, burns brightly

अग्निःfire

असमिद्धःnot kindled, unfueled

प्रशाम्यतिsubsides, is extinguished

अल्पाहारतयाby scant eating, by reduced diet

तुbut, indeed

अग्निम्fire

शमयpacify, extinguish

औदर्यम्belly-heat; gastric fire (as a condition)

उत्थितम्arisen, kindled (within)

Speaker

युधिछिर उवाच

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes