Shloka 20
Adhyāya 164: Gautama as Guest; Kaśyapa’s Satkāra and the Fourfold Arthagati; Journey to Virūpākṣa
कृपणान् सतत दृष्टवा ततः संजायते कृपा । धर्मनिष्ठां यदा वेत्ति तदा शाम्यति सा कृपा,सदा कृपण मनुष्योंको देखनेसे अपनेमें भी दैन्यभाव--कंजूसीका भाव पैदा होता है; धर्मनिष्ठ पुरुषोंके उदार भावको जान लेनेपर वह कंजूसीका भाव नष्ट हो जाता है
kṛpaṇān satataṃ dṛṣṭvā tataḥ saṃjāyate kṛpā | dharmaniṣṭhāṃ yadā vetti tadā śāmyati sā kṛpā ||
بھیشم نے کہا—ہمیشہ کنجوس اور تنگ دل لوگوں کو دیکھتے رہنے سے آدمی کے اندر بھی ویسی ہی کنجوسی پیدا ہو جاتی ہے۔ مگر جب دھرم پر قائم لوگوں کی سخاوت اور فراخ دلی کو پہچان لیا جائے تو وہ کنجوسی دب جاتی ہے اور مٹ جاتی ہے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
One’s character is shaped by what one repeatedly observes and keeps company with: constant exposure to miserly, petty conduct breeds the same tendency, while understanding and valuing the generosity of dharma-steady people dissolves that pettiness.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct. Here he explains a psychological-ethical principle: the mind imitates what it repeatedly witnesses, and noble exemplars can correct and calm ignoble tendencies.