Shloka 27

Bhīmasena’s Counsel on Grief, Inner Conflict, and the Duty of Kingship (भीमसेन-उपदेशः)

Devanagari script

एतां बुद्धि विनिश्चित्य भूतानामागतिं गतिम्‌ । पितृपैतामहे वृत्ते शाधि राज्यं यथोचितम्‌,“महाराज! यदि युद्धमें आपने मनको परास्त नहीं किया तो पता नहीं आप किस अवस्थाको पहुँच जायँगे? और यदि मनको जीत लिया तो अवश्य कृतकृत्य हो जायूँगे। प्राणियोंके आवागमनको देखते हुए इस विचारधाराको बुद्धिमें स्थिर करके आप पिता- पितामहोंके आचारमें प्रतिष्ठित हो यथोचित रूपसे राज्यका शासन कीजिये

Transliteration

etāṃ buddhiṃ viniścitya bhūtānām āgatiṃ gatiṃ | pitṛpaitāmahe vṛtte śādhi rājyaṃ yathocitam ||

Translation

مخلوقات کے آنے جانے اور ان کی رفت و گزر پر غور کرکے اس فہم کو پختہ طور پر طے کر لو؛ اور باپ دادا کے موروثی آداب و طریقے میں قائم رہ کر، مناسب طریقے سے سلطنت کا نظم و نسق کرو۔

Word by Word

एताम्this (said) / this (idea)

बुद्धिम्understanding, resolve

विनिश्चित्यhaving ascertained/decided

भूतानाम्of beings/creatures

आगतिम्coming, arrival

गतिम्going, course, destiny

पितृपैतामहेin the ancestral (of father and grandfather)

वृत्तेconduct, practice, custom

शाधिrule, govern, instruct

राज्यम्kingdom, rule

यथाas, in the manner that

उचितम्proper, fitting

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśaṃpāyana

the king (Maharāja; implied addressee)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes