Shloka 6
अज्ञान–लोभयोः परस्परहेतुत्वम्
Mutual Causality of Ignorance and Greed
एतदेव हि कार्पण्यं समग्रमसमीक्षितम् | यच्चेत् समी क्षयैव स्याद् भवेत् तस्मिंस्ततो गुण:,यदि सारी बातोंपर पूर्वापर विचार न करके कोई कार्य आरम्भ किया जाय तो यही कायरतापूर्ण दोष है और यदि भलीभाँति आलोचना करके कोई कार्य हो तो यही उसमें गुण माना जाता है
etad eva hi kārpaṇyaṁ samagram asamīkṣitam | yac cet samīkṣyaiva syād bhavet tasmiṁs tato guṇaḥ ||
شَونک نے کہا—یہی کم ہمتی کا عیب ہے کہ کسی معاملے کو پوری طرح پرکھے بغیر اسے ہاتھ میں لے لیا جائے۔ لیکن اگر غور و فکر کے بعد ہی اقدام ہو تو وہی تدبر اس کا وصف بن جاتا ہے۔
शौनक उवाच
Educational Q&A
Acting without examining consequences and context is labeled kārpaṇya (weak, blameworthy irresolution), whereas acting after careful consideration (samīkṣya) is itself a guṇa (virtue) in the action.
Śaunaka comments in a didactic tone, contrasting unexamined, impulsive undertaking with reflective deliberation, framing the latter as ethically commendable within the Shānti Parva’s instruction on right conduct.