Shloka 40
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
चरेयुर्नाश्रमे धर्म यथोक्त विधिमाश्रिता: । न विद्यां प्राप्तुयात् कश्चिद् यदि दण्डो न पालयेत्,यदि दण्ड मर्यादाका पालन न करावे तो लोग आश्रमोंमें रहकर विधिपूर्वक शास्त्रोक्त धर्मका पालन न करें और कोई विद्या भी न पढ़ सके
careyur nāśrame dharmaṃ yathokta-vidhim āśritāḥ | na vidyāṃ prāpnuyāt kaścid yadi daṇḍo na pālayet ||
اگر دَṇḍa مَرْیادَا کو قائم نہ رکھے تو لوگ آشرموں کی پابندیوں میں رہ کر شاستروں کے بتائے ہوئے طریقے کے مطابق دھرم پر عمل نہ کریں، اور کوئی بھی وِدْیā (علم) حاصل نہ کر سکے۔
अजुन उवाच
Educational Q&A
Arjuna argues that daṇḍa—lawful punitive authority—is necessary to sustain dharma in society: without enforcement, people will not adhere to prescribed disciplines (āśrama-dharma), and even the pursuit of learning (vidyā) collapses due to disorder.
Within the Śānti Parva’s discussion on governance and moral order, Arjuna speaks to emphasize the practical necessity of daṇḍa: he links the king’s enforcement of rules to the functioning of religious-social life and the possibility of education.