Shloka 29

कपोती-विलापः स्वर्गसंयोगश्च

The Dove’s Lament and Celestial Reunion

Devanagari script

अथाभवत्‌ क्षणेनैव वियद्‌ विमलतारकम्‌ | महत्सर इवोत्फुल्लं॑ कुमुदच्छुरितोदकम्‌,तदनन्तर एक ही क्षणमें आकाशके बादल फट गये, निर्मल तारे चमक उठे, मानो खिले हुए कुमुद-पुष्पोंसे सुशोभित जलवाला कोई विशाल सरोवर प्रकाशित हो रहा हो

Transliteration

athābhavat kṣaṇenaiva viyad vimalatārakam | mahatsara ivotphullaṁ kumudacchuritodakam ||

Translation

بھیشم نے کہا—ایک ہی لمحے میں بادل چھٹ گئے اور آسمان صاف ہو کر روشن، پاکیزہ ستاروں سے بھر گیا؛ گویا کھلے ہوئے سفید کنولوں سے آراستہ پانی والا کوئی عظیم تالاب اچانک نمایاں ہو گیا ہو۔

Word by Word

• अथ: then
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• अभवत्: became / came to be
• Type: Verb
• Root: भू
• Form: लङ् (Imperfect), 3, singular, Parasmaipada

• क्षणेन: in a moment / by a moment
• क्षणेन: Karana
• Type: Noun
• Root: क्षण
• Form: masculine, instrumental, singular

• एव: indeed / just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• वियत्: sky
• वियत्: Karta
• Type: Noun
• Root: वियत्
• Form: neuter, nominative, singular

• विमल: clear, spotless
• Type: Adjective
• Root: विमल
• Form: neuter, nominative, singular

• तारकम्: starry (sky) / having stars
• तारकम्: Karta
• Type: Noun
• Root: तारक
• Form: neuter, nominative, singular

• महत्: great, vast
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: neuter, nominative, singular

• सरः: lake
• सरः: Karta
• Type: Noun
• Root: सरस्
• Form: neuter, nominative, singular

• इव: like, as if
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• उत्फुल्लम्: fully blossomed
• Type: Adjective
• Root: उत्फुल्ल
• Form: neuter, nominative, singular

• कुमुद: water-lilies (kumuda)
• Type: Noun
• Root: कुमुद
• Form: neuter, instrumental, plural

• छुरित: strewn/covered with
• Type: Adjective
• Root: छुरित
• Form: neuter, nominative, singular

• उदकम्: water
• Type: Noun
• Root: उदक
• Form: neuter, nominative, singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• sky (viyat)
• stars (tārakāḥ)
• lake (saras)
• kumuda (white water-lily)