Shloka 21
कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve
आगतागमया बुद्धया वचनेन प्रशस्यते । अज्ञानाऊज्ञानहेतुत्वाद् वचनं साधु मन््यते,वेद-शास्त्रोंके द्वारा अनुमोदित, तर्कयुक्त बुद्धिके द्वारा जो बात कही जाती है, उसीसे शास्त्रकी प्रशंसा होती है अर्थात् शास्त्रकी वही बात लोगोंके मनमें बैठती है। दूसरे लोग अज्ञातविषयका ज्ञान करानेके लिये केवल तर्कको ही श्रेष्ठ मानते हैं, परंतु यह उनकी नासमझी ही है
āgatāgamayā buddhyā vacanena praśasyate | ajñānāj jñāna-hetutvād vacanaṃ sādhu manyate ||
روایتِ آگم اور شاستری سند سے مضبوط عقل کے ساتھ کہا گیا کلام ہی قابلِ ستائش ہے؛ کیونکہ وہ جہالت کو علم میں بدلنے کا سبب بنتا ہے، اسی لیے اسے نیک کلام مانا جاتا ہے۔ جو بات وید و شاستر سے منظور ہو اور دلیل کے ساتھ کہی جائے، وہی لوگوں کے دلوں میں شاستر کی قدر بٹھاتی ہے؛ محض منطق ہی کو اعلیٰ ترین ذریعہ سمجھنا نادانی ہے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Sound teaching should unite scriptural/traditional authority (āgama) with disciplined reasoning (buddhi). Speech that helps transform ignorance into knowledge is ‘good’; treating logic alone as supreme while ignoring śāstra is presented as misguided.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and right understanding. Here he explains how authoritative knowledge is validated: statements rooted in Veda/śāstra and supported by reason are what people accept and what makes scripture effective.