Shloka 62
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
Devanagari script
निराहारस्य सुमहान् मम कालोडभिधावत: । न विद्यते5प्युपायश्व कश्रनिन्मे प्राणधारणे,“मैं भोजन न मिलनेके कारण उसकी प्राप्तिके लिये इधर-उधर दौड़ रहा हूँ। इसी प्रयत्नमें एक लंबा समय व्यतीत हो गया, किंतु मेरे प्राणोंकी रक्षाके लिये अबतक कोई उपाय हाथ नहीं आया
Translation
خوراک نہ ملنے کے باعث میں اس کی تلاش میں اِدھر اُدھر دوڑتا رہا؛ اسی کوشش میں بہت زمانہ گزر گیا، مگر جان بچانے کا کوئی بھی طریقہ اب تک میرے ہاتھ نہیں آیا۔
Word by Word
निराहारस्यof (me) being without food / of the fasting one
निराहारस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनिराहार
FormMasculine, Genitive, Singular
सुमहान्very great
सुमहान्:
Karta
TypeAdjective
Rootसुमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
ममof me / my
मम:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
कालःtime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
उदभिधावतःof (me) running about / rushing forth
उदभिधावतः:
Adhikarana
TypeVerb
Rootउद्-धाव्
FormMasculine, Genitive, Singular, शतृ (present active participle)
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
विद्यतेexists / is found
विद्यते:
TypeVerb
Rootविद्
FormPresent, Indicative, Atmanepada, Third, Singular
अपिeven / also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
उपायःmeans / remedy
उपायः:
Karta
TypeNoun
Rootउपाय
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कश्चित्any / some (at all)
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootकश्चित्
FormMasculine, Nominative, Singular
मेfor me / of me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
प्राणधारणेin sustaining life / for life-support
प्राणधारणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्राणधारण
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
घपच उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes