Shloka 9
Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā
Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative
Devanagari script
एवं दण्डं प्रशंसन्ति पण्डितास्तत्त्वदर्शिन: । तस्माच्चतुष्टये तस्मिन् प्रधानो दण्ड उच्यते,“इस प्रकार तत्त्वदर्शी विद्वान् दण्डकी प्रशंसा करते हैं; अतः साम, दान आदि चारों उपायोंमें दण्डको ही प्रधान बताया जाता है
Translation
یوں حقیقت شناس اہلِ دانش دَندا کی ستائش کرتے ہیں؛ اسی لیے ان چار تدبیروں—سام، دان، بھید اور دَندا—میں دَندا ہی کو سب سے برتر کہا گیا ہے۔
Word by Word
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
दण्डम्punishment; the rod (coercive power)
दण्डम्:
Karma
TypeNoun
Rootदण्ड
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रशंसन्तिpraise
प्रशंसन्ति:
TypeVerb
Rootप्र-शंस्
FormPresent, Indicative, Third, Plural, Parasmaipada
पण्डिताःlearned men, scholars
पण्डिताः:
Karta
TypeNoun
Rootपण्डित
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्त्वदर्शिनःseers of truth; those who perceive reality
तत्त्वदर्शिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootतत्त्वदर्शिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतद्
चतुष्टयेin the set of four (means)
चतुष्टये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootचतुष्टय
FormNeuter, Locative, Singular
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Locative, Singular
प्रधानःchief, principal
प्रधानः:
TypeAdjective
Rootप्रधान
FormMasculine, Nominative, Singular
दण्डःpunishment; coercive power
दण्डः:
Karta
TypeNoun
Rootदण्ड
FormMasculine, Nominative, Singular
उच्यतेis said, is called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Indicative, Third, Singular, Passive
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes