Shloka 90
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
गृहं क्षेत्राणि मित्राणि स्वदेश इति चापरे । इत्येवमवसीदन्ति नरा बुद्धिविपर्यये
gṛhaṁ kṣetrāṇi mitrāṇi svadeśa iti cāpare | ityevam avasīdanti narā buddhiviparyaye ||
کچھ لوگ بس یہی سوچتے رہتے ہیں—‘میرا گھر، میری کھیتیاں، میرے دوست، میرا وطن۔’ جب عقل الٹ جائے اور بگڑ جائے تو انسان ایسی ملکیت پر مبنی فکروں کے بوجھ تلے دب کر افسردگی میں ڈوب جاتا ہے اور ہمیشہ ناخوش رہتا ہے۔
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
Misery arises when the intellect becomes distorted and clings to possessive identities—‘my home, my land, my friends, my country.’ Such fixation strengthens delusion and leads to continual sorrow; clarity of understanding and non-attachment are implied remedies.
Brahmadatta is instructing by diagnosing a common human error: people, under wrong judgment (buddhi-viparyaya), become weighed down by worldly concerns and attachments, and therefore ‘sink’ into dejection rather than attaining peace.