Shloka 75
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
ब्रह्मदत्त तवाच नाविश्वासाद विन्दते<र्थानीहते चापि किंचन । भयात् त्वेकतरान्नित्यं मृतकल्पा भवन्ति च,ब्रह्मदत्तने कहा--पूजनी! अविश्वास करनेसे तो मनुष्य संसारमें अपने अभीष्ट पदार्थोंको कभी नहीं प्राप्त कर सकता और न किसी कार्यके लिये कोई चेष्टा ही कर सकता है। यदि मनमें एक पक्षसे सदा भय बना रहे तो मनुष्य मृतकतुल्य हो जायँगे--उनका जीवन ही मिट्टी हो जायगा
Brahmadatta uvāca: nāviśvāsād vindate 'rthān ihaite cāpi kiṃcana | bhayāt tv ekatarān nityaṃ mṛtakalpā bhavanti ca ||
برہمدت نے کہا—اے پوجنی! بداعتمادی سے آدمی نہ اس دنیا میں مطلوبہ مقاصد پاتا ہے اور نہ کسی کام کے لیے کوشش ہی کر پاتا ہے۔ اور اگر دل کے ایک گوشے میں ہمیشہ خوف جما رہے تو لوگ مردہ صفت ہو جاتے ہیں—گویا زندگی ہی خاک میں مل گئی ہو۔
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
Distrust paralyzes human striving and blocks attainment of goals; persistent, one-sided fear makes a person functionally lifeless. The verse urges inner confidence and freedom from fear as prerequisites for purposeful action and well-being.
In the didactic setting of the Śānti Parva, Brahmadatta is instructing a respected listener, emphasizing practical moral psychology: without trust one cannot pursue aims, and if fear dominates the mind, one’s capacity to live and act collapses.