Shloka 1
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
अपन का बछ। ] अतडणऑफा<ज एकोनचत्वारिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: शत्रुसे सदा सावधान रहनेके विषयमें राजा ब्रद्म॒दत्त और पूजनी चिड़ियाका संवाद युधिछिर उवाच उक्तो मन्त्रो महाबाहों विश्वासो नास्ति शत्रुषु । कथं हि राजा वर्तेत यदि सर्वत्र नाश्वसेत्
Yudhiṣṭhira uvāca | ukto mantro mahābāho viśvāso nāsti śatruṣu | kathaṃ hi rājā varteta yadi sarvatra nāśvaset ||
یُدھشٹھِر نے کہا—اے مہاباہو! یہ مشورہ دیا گیا ہے کہ دشمنوں پر بھروسا نہ کیا جائے۔ مگر اگر بادشاہ کہیں بھی اطمینان نہ پا سکے تو وہ کیسے طرزِ عمل اختیار کرے؟
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a rājadharma dilemma: political prudence warns against trusting enemies, yet a ruler must still function effectively. It introduces the need for balanced vigilance—governance requires caution without paralysis.
Yudhiṣṭhira responds to prior advice about never trusting enemies and asks how a king can practically rule if he must remain wary in every place and circumstance, setting up further instruction through exempla and dialogue.