Shloka 163
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
Devanagari script
तत् कृत्यमभिनिर्वर्त्य प्रकृति: शत्रुतां गता । “तुम जातिसे ही मेरे शत्रु हो, किंतु विशेष प्रयोजनसे मित्र बन गये थे। वह प्रयोजन सिद्ध कर लेनेके पश्चात् तुम्हारी प्रकृति फिर सहज शत्रुभावको प्राप्त हो गयी ।।
Translation
وہ مقصد پورا کر کے تمہاری فطرت پھر دشمنی کی طرف لوٹ گئی۔ اور میں—شاستروں کو اس طرح حقیقتاً جان کر—
Word by Word
तत्that (thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, accusative, singular
कृत्यम्task; what is to be done
कृत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृत्य
Formneuter, accusative, singular
अभिनिर्वर्त्यhaving accomplished; having carried out
अभिनिर्वर्त्य:
TypeVerb
Rootअभि-निर्-वृत्
Formल्यप् (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral for gerund), non-finite
प्रकृतिःnature; disposition
प्रकृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formfeminine, nominative, singular
शत्रुताम्enmity; hostility
शत्रुताम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रुता
Formfeminine, accusative, singular
गताgone; has attained
गता:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त (past passive participle), feminine, nominative, singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formnominative, singular
एवम्thus; in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
प्रणीतानिpropounded; composed; laid down
प्रणीतानि:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-नी
Formक्त (past passive participle), neuter, accusative, plural
ज्ञात्वाhaving known; having understood
ज्ञात्वा:
TypeVerb
Rootज्ञा
Formक्त्वा (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral for gerund), non-finite
शास्त्राणिtreatises; scriptures; teachings
शास्त्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootशास्त्र
Formneuter, accusative, plural
तत्त्वतःin truth; correctly; as they really are
तत्त्वतः:
TypeIndeclinable
Rootतत्त्वतः
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes