Shloka 56
Āśā-prabhava (आशाप्रभव) — On the Rise and Power of Hope/Expectation
Sumitra Itihāsa Begins
इत्युक्त्वा प्रययौ तत्र यतो वृत्तं नराधिप । ततः प्रभामयी देवी शरीरात् तस्य निर्यया,त्वया त्यक्ता गमिष्यामि बल॑ हानुगता हाहम् | नरेश्वर! ऐसा कहकर बल सदाचारके पीछे चला गया। तत्पश्चात् प्रह्नमादके शरीरसे एक प्रभामयी देवी प्रकट हुई। दैत्यराजने उससे पूछा--“आप कौन हैं?” वह बोली--'मैं लक्ष्मी हूँ। सत्यपराक्रमी वीर! मैं स्वयं ही आकर तुम्हारे शरीरमें निवास करती थी, परंतु अब तुमने मुझे त्याग दिया; इसलिये चली जाऊँगी; क्योंकि मैं बलकी अनुगामिनी हूँ”
ity uktvā prayayau tatra yato vṛttaṃ narādhipa | tataḥ prabhāmayī devī śarīrāt tasya niryayau | tvayā tyaktā gamiṣyāmi bala-hānugatā hāham |
یہ کہہ کر، اے نرادھپ، قوت وہاں چلی گئی جہاں سداچار گیا تھا۔ پھر اس کے جسم سے ایک نورانی دیوی ظاہر ہوئی۔ اس نے کہا: “تم نے مجھے ترک کر دیا ہے، اس لیے میں جا رہی ہوں؛ ہائے! میں قوت (بَل) کی پیرو ہوں۔”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Lakṣmī (fortune, splendor) is not independent of moral strength: she accompanies Bala—understood as righteous vigor, self-control, and steadfast conduct. When a person abandons that strength, prosperity naturally departs.
After a declaration, Bala goes away following the path of proper conduct. Immediately a radiant goddess emerges from the (former) host’s body and announces that she is Lakṣmī; since she has been forsaken, she will leave, because she follows Bala.