Shloka 3
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
Devanagari script
तत्र शुद्ध हिमवतो मेरौ कनकपर्वते । यत्र मुज्जावटे रामो जटाहरणमादिशत्,राजेन्द्र! वह स्थान सुवर्णमय पर्वत सुमेरुके समीपवर्ती हिमालयके शिखरपर है, जहाँ मुंजावटमें परशुरामजीने अपनी जटाएँ बाँधनेका आदेश दिया था। तभीसे कठोर व्रतका पालन करनेवाले ऋषियोंने उस रुद्रसेवित प्रदेशको मुंजपृष्ठ नाम दे दिया
Transliteration
tatra śuddhe himavato merau kanakaparvate | yatra muñjāvaṭe rāmo jaṭāharaṇam ādiśat, rājendra |
Translation
اے راجندر! وہ پاکیزہ مقام ہِمَوَت میں، مَیرو کے قریب سنہری پہاڑ پر ہے؛ جہاں مُنجاوَٹ میں رام (پرشورام) نے اپنی جٹاؤں کو باندھنے/ترتیب دینے کا حکم دیا تھا۔
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
शुद्धेpure (in)
शुद्धे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootशुद्ध
FormMasculine, Locative, Singular
हिमवतःof Himavat (Himalaya)
हिमवतः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहिमवत्
FormMasculine, Genitive, Singular
मेरौon/in Meru
मेरौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमेरु
FormMasculine, Locative, Singular
कनकपर्वतेon the golden mountain
कनकपर्वते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकनकपर्वत
FormMasculine, Locative, Singular
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
मुज्जावटेin Mujjāvaṭa (place-name)
मुज्जावटे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमुज्जावट
FormMasculine, Locative, Singular
रामःRama (Paraśurāma)
रामः:
Karta
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Nominative, Singular
जटाहरणम्the taking/removal of matted locks
जटाहरणम्:
Karma
TypeNoun
Rootजटाहरण
FormNeuter, Accusative, Singular
आदिशत्commanded/ordered
आदिशत्:
TypeVerb
Rootआ√दिश्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaR
Rāma (Paraśurāma)R
Rudra (Śiva)H
Himavat (Himalaya)M
Meru (Sumeru)K
Kanakaparvata (Golden Mountain)M
MuñjāvaṭaM
MuñjapṛṣṭhaṚ
Ṛṣis (sages)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes