Shloka 35

Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa

The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa

Devanagari script

यद्धि गुप्तावशिष्टं स्यात्‌ तद्वित्तं धर्मकामयो: । संचयाजन्न विसर्गी स्याद्‌ राजा शास्त्रविदात्मवान्‌,जो धन राज्यकी सुरक्षा करनेसे बचे, उसीको धर्म और उपभोगके कार्यमें खर्च करना चाहिये। शास्त्रज्ञ और मनस्वी राजाको कोषागारके संचित धनसे द्रव्य लेकर भी खर्च नहीं करना चाहिये

Transliteration

yaddhi guptāvaśiṣṭaṃ syāt tad vittaṃ dharmakāmayoḥ | saṃcayāj jan na visargī syād rājā śāstravid ātmavān ||

Translation

بھیشم نے کہا—حفاظت اور امن کے انتظام کے بعد جو دولت بچ رہے، وہی دھرم اور جائز لذت کے کاموں میں خرچ کی جائے۔ شاستروں کا جاننے والا اور نفس پر قابو رکھنے والا بادشاہ محض جمع کرنے والا اور خرچ سے انکار کرنے والا نہ بنے؛ جہاں مناسب مصرف درکار ہو وہاں وسائل جاری کرنے سے گریز نہ کرے۔

Word by Word

यत्that which

हिindeed/for

गुप्त-अवशिष्टम्left over after being guarded/protected

स्यात्would be/may be

तत्that

वित्तम्wealth/treasure

धर्म-कामयोःof dharma and enjoyment (kāma)

संचयात्from the hoard/accumulation

नnot

विसर्गीone who gives away/spends

स्यात्should be/would be

राजाthe king

शास्त्र-विद्knower of the treatises/law

आत्मवान्self-controlled/wise

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

king (rājā)

wealth/treasury (vitta)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes